[NL] Nee, nee, nee!

Heel veel jaren geleden werkte ik als typist/tekstverwerker voor een bedrijf dat cursusmaterialen (boeken, posters en dergelijke) produceerde. Van de meeste materialen werd de inhoud samengesteld door een docent of trainer die het op cassette dicteerde en/of een verzameling knip- en plakwerk aanleverde, waarna het door ons aan elkaar geschreven en uitgetypt werd en van een gepaste opmaak werd voorzien. Daarna werd het in beperkte oplage gedrukt en uitgegeven.

Uit die periode heb ik een aantal diepgewortelde ergernissen overgehouden. Eén daarvan is de neiging die veel schrijvers hebben om woorden en uitdrukkingen uit andere talen te gebruiken wanneer dat volstrekt onnodig is. (Dat is trouwens niet iets dat alleen aan Nederlanders is voorbehouden, maar Nederlanders lijken het wel meer/vaker te doen dan enig ander.) Soms kun je misschien niet anders, of past simpelweg niets beters, maar als je iets in je eigen taal kunt uitdrukken, doe het dan! Je maakt het voor jezelf alleen maar makkelijker mee (bijvoorbeeld in spelling en vervoeging), en voor anderen hoogstwaarschijnlijk alleen maar duidelijker in het overbrengen van je boodschap (helder taalgebruik).

(Even terzijde: ik vermoed dat Nederlanders er vooral voor kiezen om bijvoorbeeld een Engelstalige term over te nemen wanneer ze de betekenis niet geheel begrijpen en daarom dus niet naar Nederlands weten om te zetten. Zo’n term wordt vervolgens verbasterd op een manier dat deze in het Nederlands een andere betekenis krijgt dan in het Engels; als je de term dan in het Engels zou gebruiken in eenzelfde tekstverband waarin hij in het Nederlands wordt gebruikt, zal een niet-Nederlandse ontvanger van je boodschap je niet of anders begrijpen dan jij voor ogen hebt. Hier kom ik in de toekomst misschien nog wel eens op terug.)

Een andere ergernis die ik heb, is de neiging van velen om onnodig uitspraken of leuzen van anderen aan te halen. Ook hier denk ik dat je het jezelf alleen maar onnodig moeilijk maakt. Als een gezegde, uitspraak of leus van een ander perfect samenhangt met je boodschap en deze mogelijk benadrukt of zelfs versterkt, dan is er niets om je ervan te weerhouden deze te gebruiken – maar aan het gebruiken van woorden die niet je eigen zijn kleven risico’s. Bot gezegd: meestal maak je jezelf er alleen maar belachelijk mee. (Dit doe je in het kwadraat als je ook nog eens een anderstalige bron kiest en deze onvertaald laat of juist te letterlijk dan wel te vrij vertaalt.)

(Misschien kom ik hiermee hypocriet over aangezien ik hier regelmatig quotaties plaats, maar dat doe ik dan dus wel op een manier dat de originele woorden voor zichzelf spreken – dus niet verbasterd of in een ongepaste samenhang.)

Even teruggaand naar bovengenoemde baan: de corrector en ik bij dat bedrijf deden het eens in de broek van het lachen om de bedrijfsdirecteur die zijn personeel een handboek wilde geven dat opende met de zin “Vraag niet wat je bedrijf voor jou kan doen, maar wat jij kan doen voor je bedrijf”, maar hij was bloedserieus. (Aanhalingen en verbasteringen van de uitspraak van John F. Kennedy zijn er sinds 1961 zo ontzettend veel geweest, dat ik geen verdere uitleg hoef te geven, neem ik aan. Door de jaren heen zijn we internationaal doodgegooid met aanhalingen en verbasteringen van Kennedy-uitspraken. Ik heb echter nooit een goede gehoord of gelezen. Alleen Loesje slaagde er mijns inziens in, in de jaren ’80, met “Ich bin zwei Berliner” – die was briljanter dan zijn origineel.)

Sindsdien heb ik regelmatig koude rillingen gehad van alle misplaatste (en soms misselijkmakende) toepassingen en verkrachtingen van die reclameleus van Nike en dat stopzinnetje van Barack Obama. En dus…

Dunglish,pedant,taalpurisme,taalverloedering

Het zal na bovenstaande uitleg begrijpelijk zijn dat mijn haren hiervan even overeind gingen staan, en dat geen ervan er ook maar aan denkt om dit boek te gaan lezen. Wel bied ik bij deze tip/idee 300 en 301 aan:

300. Beter spietsjen? Volg een cursus gericht op spreken in het openbaar en oefen door af en toe ergens een toespraak te geven.

301. Jes joe ken?! Nee! No, you can’t. Nee! Just don’t do it. Nee!

This work is licensed under a Creative Commons Licence. (Op dit werk is een Creative Commons Licentie van toepassing.)

Advertisements